Dłużnik alimentacyjny to osoba która na podstawie wyroku sądowego jest zobowiązana do płacenia alimentów. Najczęściej spotykanym przypadkiem dłużnika alimentacyjnego jest ojciec w stosunku do swoich dzieci.

Zdarzają się sytuacje, w których dłużnik alimentacyjny unika zapłaty zasądzonych mu alimentów, często w tym celu wyjeżdża za granicę. Należy jednak pamiętać o tym, że taka osoba nie pozostaje bezkarna. Przepisy unijne pozwalają wierzycielowi alimentacyjnemu (osobie, na rzecz której zostały zasądzone alimenty) sięgnąć po dochody dłużnika osiągane na terenie Unii Europejskiej, w części która zaspokoi roszczenie z tytułu alimentów. Stan taki wynika z przepisów Rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych.

Egzekwowanie alimentów od dłużnika alimentacyjnego, który przebywa za granicą odbywa się za pośrednictwem polskiego sądu. Koniecznym jest posiadanie przez wierzyciela prawomocnego orzeczenia zasądzającego alimenty wydanego przez polski sąd. Nie jest wystarczające “prywatne porozumienie” miedzy stronami co do wysokości alimentów czy też sposobu ich płacenia. 

Aby rozpocząć procedurę ściągania należności alimentacyjnych, wierzyciel musi złożyć wniosek o wykonanie orzeczenia zasądzającego alimenty. Wniosek taki powinien być złożony do sądu właściwego dla miejsca pobytu wierzyciela. Sąd polski przekazuje wniosek do właściwego organu na terenie Unii Europejskiej. Należy podkreślić, ze wniosek taki nie podlega opłacie. Wniosek sporządza się na odpowiednim formularzu, którego druk wraz z objaśnieniem można otrzymać w sądzie. Do wniosku należy dołączyć: odpis orzeczenia sądowego zasądzającego alimenty w kraju pochodzenia dłużnika i wierzyciela oraz informację o stanie zaległości dłużnika wobec wierzyciela. Przy wypełnianiu formularza oraz gromadzeniu dokumentów wierzyciel alimentacyjny może liczyć na pomoc sądu. Istotnym ułatwieniem dla wierzyciela jest fakt, iż wierzyciel nie musi znać adresu pobytu dłużnika. Jedyne potrzebne informacje to kraj, w którym dłużnik przebywa. Organ na terenie Unii Europejskiej, do którego zostanie przekazany wniosek o wykonanie orzeczenia alimentacyjnego podejmuje działania mające na celu ustalenie miejsca pobytu dłużnika. Istotnym jest również fakt, iż wierzyciel nie jest obciążony żadnymi kosztami związanymi z ustaleniem miejsca pobytu dłużnika jak i również kosztami egzekucyjnymi. 

Organ do którego trafił wniosek w ciągu 30 dni od daty jego wpływu potwierdza jego odbiór oraz informuje o podjętych czynnościach. Może wystąpić o dodatkowe informacje lub dokumenty jeżeli okażą się niezbędne. Należy podkreślić, że  egzekucja alimentów odbywa się zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w kraju do którego został skierowany wniosek.

Praktyka pokazuje wysoką skuteczność organów w zakresie ściągania zobowiązań alimentacyjnych. Aby chronić interesy wierzycieli alimentacyjnych procedura opracowana przez władze Unii Europejskiej jest bardzo sprzyjająca, ma to na ceku zachęcenie wierzycieli do walki o swoje prawa.